فائزه پروازی منش هستم، فارغ التحصیل روانشناسی در مقطع کارشناسی ارشد از دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی در سال ۱۳۸۸، پایان نامه ی اینجانب تحت عنوان “تأثیر مهارت های دیداری-حرکتی بر روی ظریف بر روی اختلال رفتاری کودکان آسپرگر ۶-۴ ساله در تهران” می باشد که در ادامه بخشی از آن را مطالعه می کنید:

دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

گروه آموزشی کار درمانی

پایان نامه کارشناسی ارشد گرایش روان

عنوان:

تأثیر مهارت های دیداری- حرکتی بر روی ظریف بر روی اختلال رفتاری کودکان آسپرگر ۶-۴ ساله در تهران

نگارنده:

فائزه پروازی منش

استاد راهنما:

فاطمه بهنیا

استاد مشاور:

دکتر حجت الله حق گو

استاد مشاور آمار:

دکتر مهدی رهگذر

پاییز ۱۳۸۸

فهرست مطالب

عنوان

فصل اول: بیان مسئله و اهمیت آن

بیان مسئله

اهمیت و ضرورت پزوه ش

اهداف پژوهش

سؤالات و فرضیات

تعریف عملی و نظری مفاهیم

فصل دوم:

پیشینه پژوهش:

سندرم آسپرگر

تاریخچه

علائم بالینی

شیوع

تشخیص افتراقی و مشکلات همراه

اتیولوزی

اختلال رفتاری

بیش فعالی- کمبود توجه_

پرخاشگری

اختلال اضطراب کودکی

افسردگی کودکان

درمان

درمان دارویی

درمان غیر دارویی

کار درمانی

مهارت های ادراکی- حرکتی

مهارت های بینایی – حرکتی

مهارت های حرکتی ظریف

بررسی متون

فصل سوم: روش شناسی پژوهش:

مقدمه

نوع مطالعه

جامعه و نمونه آماری و روش نمونه گیری

معیار های انتخاب افراد شرکت کننده

روش نمونه گیری

جدول متغیر ها و نحوه سنجش آن ها

ابزار جمع آوری داده ها

روایی و پایایی آزمون

روش جمع آوری داده ها

نحوه اجرا

روش تجزیه و تحلیل داده ها

ملاحظات اخلاقی

فصل چهارم:

یافته های پژوهش:

مقدمه

آمار توصیفی

آمار تحلیلی فصل پنجم:

بررسی و تفسیر نتایج:

مقدمه

بررسی سوالات

بررسی و مقایسه نتایج با پژوهش های قبلی

بحث درباره بافته ها

نتیجه گیری

محدودیت ها

پیشنهاد ها

منابع و مآخذ

پیوست

چکیده انگلیسی

صفحه عنوان انگلیسی

چکیده:

مقدمه و هدف: اختلال رفتاری یکی از مشکلات همراه در کودکان آسپرگر است به همین دلیل این کودکان دارای مشکلاتی مانند اختلال در تعامل اجتماعی، توجه، اضطراب و پرخاشگری می باشد. هدف از این مطالعه بررسی تأثیر مهارت های دیداری – حرکتی ظریف به عنوان یکی از مداخلات کاردرمانی بر روی این دسته از مشکلات رفتاری این کودکان است.

روش تحقیق کار: کودکان آسپرگری که به کلینیک های کاردرمانی مراجعه کردند توسط چک لیست رفتاری کودکان مورد ارزیابی قرار گرفتند.آن هایی که دچار اختلال رفتاری بودند انتخاب شدند و به طور تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم گردیدن ۱۳ کودک در گروه مداخله، ۱۳ کودک در گروه کنترل). سپس برنامه ده جلسه ای دیداری- حرکتی و دارو درمانی بر روی گروه آزمایش اجرا شد، اما گروه کنی فقط از برنامه دارو درمانی بهره مند بودند. پس از ۵ هفته چک لیست رفتاری مجددأ توسط مادران این کودکان پر گردید.

نتایج: تفاوت بین دو گروه آزمایش و کنترل پس از کنترل متغیر تصادفی ( ۰۰۱/ ۰ ≥p ) در تمام متغیرها از لحاظ آماری معنادار است و مداخله شناختی در مرحله پس آزمون گروه آزمایش مؤثر بوده است.

بحث: نتایج نشان داد که برنامه دیداری حرکتی بر روی اختلال رفتاری ای کودکان مشکلات اجتماعی، توجه، اضطراب و پرخاشگری تأثیر مثبت داشت.

واژگان کلیدی: آسپرگر، اختلال رفتاری، مهارت دیداری حرکتی، حرکات ظریف.

فصل اول: کلیات پژوهش

مقدمه:

اختلالات نافذ رشد شامل گروهی از اختلالات روانی هستند که در آن ها تخریب در مهارتهای تعامل اجتماعی، رشد ژیان و رفتار وجود دارد. کودکان مبتلا به اختلالات نافذ رشد غالبا علاقه شدیدی به تعداد محدودی از فعالیت ها | نشان می دهند ( کاپلان، سادوک ۲۰۰۳)، که این علائم در سال های اولیه عمر بروز پیدا می کنند (هابنر ۲۰۰۱). تعاملات اجتماعی آن ها بسیار غیر عادی است، ممکن است طوری رفتار کنند که گو ئی افراد دیگر اشیائی پیش نیستند، دوست ندارند در آغوش گرفته شوند و از تماس چشمی اجتناب می ورزند (نجاریان ۱۳۸۲). علامت بزرگ کودکان دارای اختلال نافذ رشد، اختلالات زبانی و صحبت کردن و مشکلات تعاملی آنهاست ( گراندین ۲۰۰۰).

طبق طبقه بندی DSM – VI اختلالات نافذ رشد شامل ۵ زیر گروه است:

۱-اختلال اوتیستیک

۲ اختلال رت

۳ اختلال فروپاشنده کودکی

۴ خلال آسپرگر

۵ اختلال نافذ رشد که به نوعی دیگر مشخص نشده است ( کاکاوند ۱۳۸۵، کاپلان، سادوک ۲۰۰۳ و هانیر ۲۰۰۱). _

از مشخصه های بارز اختلال اوتیسم انزوای اجتماعی این کودکان است ( گلدر ۱۹۷۹، رینگ ۱۹۸۷) آغاز اوتیسم قبل از سن ۳ سالگی است. در بعضی موارد والدین بیان می کنند که از زمان تولد یا کمی بعد از آن، کودک زمینه نگرانی آن ها را به وجود آورده است، زیرا کودک به تعامل اجتماعی علاقه ای نشان نداده است ( کاکاوند ۱۳۸۵). اختلال رت منحصرا در دختران دیده می شود، این اختلال با رشد طبیعی تا حدود ۶ ماهگی و در پی آن سیر رو به تباهی مشخص است ( کاپلان، سادوک ۲۰۰۳). در رت رشد سر از الگوی کاهش ویژه ای پیروی می کند، مهارتهای دستی هدفدار که فی کسب شده اند از بین می روند و جای آن ها را رفتارهای کلیشه ای بدون هدف می گیرد (کاکاوند ۱۳۸۵). در اختلال فروپاشنده کودکی رشد در دو سال اول سیر طبیعی دارد، کودک به تدریج زوال مهارت های کسب شده فیلی در دو یا چند زمینه مانند کاربرد زبان، پاسخگری اجتماعی، بازی، مهارت های حرکتی و کنترل روده و مثانه را نشان می دهد اختلال آسپرگر شکلی از اختلال نافذ رشد می باشد که با تقص دائمی در تعاملات اجتماعی، الگوهای رفتاری تکراری و علائق محدود تظاهر می یابد، بر خلاف آن چه در اوتیسم مشاهده می شود، در آسپرگر تاخیر یا ناهنجاری قابل توجهی در رشد زبان با رشد شناختی اتفاق نمی افتد (براسیک ۲۰۰۸). ناهنجاری های تعاملی و اجتماعی از معلولیت های عمده مرتبط با سندرم آسپرگر به شمار می روند . اختلال آسپرگر حالتی است که در آن تخریب بارز در آمیزش اجتماعی و الگوهای رفتار کلیشه ای ، اما بدون تأخیر در رشد زبان را نشان می دهد. در سندرم آسپرگر توانایی های شناختی و مهارت های اتطیافی کودک طبیعی است (کاپلان، سادوک ۲۰۰۳). یکی از ویژگی های کودکان آسپرگر این است که رشد شناختی و زبانی در آن ها با تأخیر همراه بوده و توانایی مراقبت از خود و رفتار سازشی بهنجار را دارند (کاکاوند ۱۳۸۵) یکی از مشکلاتی که در کودکان آسپرگر مشاهده می شود، مشکلات رفتاری آن هاست در تعریف اختلال رفتاری ، رفتاری را ناهنجار یا انحرافی تلقی می کنند که ضمن نا متناسب بودن با سن فرد، مزمن شدید با مداوم باشد و گستره آن شامل رفتارهای بیش فعالی و پرخاشگرانه لتوختارهای گوشه گیرانه است. ویژگی این گونه رفتارها این است که اولا تأثیر منفی بر فرآیند رشد و انطباق مناسب کودک با محیط دارد، ثانیا مزاحمت برای زندگی دیگران و استفاده— از شرایط به وجود می آورد ( حق شناس۱۳۷۸) دو دسته از رفتار ها مهمترین دلیل ارجاع کودکان به مراکز سلامت ذهنی می باشد ۱) مشکلات بیش فعالی – تکانشگری – بی توجهی ۲) مشکلات سلوک (گراشام ، دونالد ۱۹۹۸) اختلال رفتاری کودک یک عنوان روانپزشکی کلی است که برای تعدادی از الگوهای رفتاری مختل که در دوران کودکی پیدا می شوند، به کار می رود. این اختلالات خفیف تر از بیماری سایکوتیک بوده، اما آنقدر جدی است که به درمان روانپزشکی نیاز دارد ( خرامین ۱۳۷۳) اختلالات رفتاری افراد با تشخیص سندرم آسپرگر، می تواند شامل واکنش هایی مانند جیغ زدن ، پرتاب کردن، فحش دادن باشد ( هانبنر ۲۰۰۱). از آن جائیکه سندرم آسپرگر علائمی ویژه را نشان نمی دهد، می تواند شامل دموع ای از رفتار ها یا الگو های رفتاری شود . در تعاملات اجتماعی، بیماران فقدان روابط دوستانه با تعاملات اجتماعی را نشان می دهند . همچنین زبان بدنی آن ها تقص هایی در حالات بدتی، ژست ها و حالات صورت و ارتباط چشمی دارد. رفتارهای تکراری و علائق محدود از دیگر مشخصه های سندرم آسپرگر می باشد ( ناکیت ،۲۰۰۹).

بیان مسئله:

تشخیص سندرم آسپرگر باوجود نقص اجتماعی، علائق محدود و رفتارهای تکراری مشخص می شود. هر چند ، نکته مهم این است که با وجود این که ظاهرا زبان در سندرم آسپرگر سالم باقی می ماند، اما بیماران نقص های عملی را در تفکر عینی و تفکر انتزاعی نشان می دهند. همه آن ها هوش نرمال یا نزدیک ترمال داشته و بسیاری ناهماهنگی حرکتی دارند. ( اسپنس ، شریفی ۲۰۰۴). شیوع اختلال اسپرگر تقریبا ۳ در ۱۰۰۰۰ کودک در کشور ایتالیا می پاشد ( کانیتانو، اسکاندرا ۲۰۰۸). این اختلال در مردان بیشتر از زنان است که نسبت آن ۹ به ۱ گزارش شده است. شیوع دقیق آن نامعلوم بوده، هرچند میزان ۱ در ده هزار گزارش گردیده است. همچنین مطالعات مختلفی درآمریکا دامنه ای بین ۱ در ۲۵۰ تا ده هزار کودک را بیان کرده اند ( براسیک ۲۰۰۸). این اختلال پس از سه سالگی تشخیص داده می شود (اسلام دوست ۱۳۸۶). هرچند آتیولوژی سندرم آسپرگر نامشخص است، اما یک سندرم رفتاری می باشد که در نتیجه یک یا چند فاکتور مؤثر بر سیستم اعصاب مرکزی ایجاد میشود. گزارش ها تقش ژنتیک را نشان می دهند. اختلال اوتیسم و آسپرگر ممکن است از لحاظ ژنتیکی با هم مرتبط باشد (براسیک ۲۰۰۸). همچنین اختلال عملکرد تیمکره راست، ناهنجاری های ساختاری مغز و اختلال سیستم لیمبیک نیز به عنوان اتیولوژی های مم کن سندرم آسپرگر شناخته شده اند (خوزام ، گابالاوی ۲۰۰۴). در اختلال نافذ رشد اختلالات همراه نیز مشاهده می شوند، از جمله اختلالات همراه شایع در این کودکان اختلالات رفتاری آن هاست , اختلالات رفتاری در این اختلال شایع بوده و درمانشان نیز مشکل می باشد. قشقرق، رفتارهای تهاجمی، بیش فعالی از سنین پایین شایع بوده و ممکن است تا بزرگسالی ادامه پیدا کرده و باعث مشکلاتی در سازگاری فرد شود ( کانیتانو، اسکاندورا. ۲۰۰۸).

اختلال رفتاری نتیجه بارز آشفتگی هیجانی است به طور کلی وقتی اختلال رفتاری مطرح می شود که

-رفتار کودک مورد تائید والدین نباشد و عملا تکذیب شود

– در رفتار کودک اعمال برون فکنانه دیده شود

– رفتار تکرار شده و تشبیهات خانواده جهت حذف بی تأثیر باشد

– بیماری روانی در کودک تباشد (بهنیا به نقل از دکتر سهامی ۱۳۷۵)

انواع اختلال های رفتاری علاوه بر آن چه در مقدمه ذکر شده شامل موارد ذیل می باشد:

پرخاشگری ، اختلال توجه و بیش فعالی ، اضطراب جدایی ، ترس های مرضی ، انزوا ( گوشه گیری از اجتماعی)، اختلال خواب ، اختلال خوردن ، تکرار کلمات (اکولیلیا) (باغبان ، خسروپور ۱۳۷۹). هنوز درمان قطعی برای سندرم آسپرگر وجود ندارد. عموما استراتژی های درمانی در جهت بالا بردن یادگیری و جلوگیری از رفتا رهایی است که در روابط اجتماعی و بین فردی آن ها اختلال ایجاد می کند (خوازام، گابالوی ۲۰۰۴). در ۲۰ سال گذشته، درمان متفاوتی برای از بین بردن علائم مرتبط با اختلالات طیف اوتیسم و به عنوان یکی از این اختلالات، سندرم آسپرگر، انجام شده است. درمان های رایج شامل دارو درمانی و بسیاری از درمان های مکمل مانند رژیم درمانی ، ویتامین درمانی، کار درمانی ، گفتار درمانی و روش های رشدی و رفتاری است ( اسپینا، سیدا ۲۰۰۸). برنامه تیم درمانی بر اساس توانایی ها و شدت ناتوانایی های فرد می باشد . پزشک کودکان، تورولوژیست ، روانپزشک کودک در تشخیص و درمان این کودکان نقش دارند . همچنین ورزش درمانی، کاردرمانی گفتاردرمانی و رفتار درمانی فردی و گروهی همه در کمک به فرد دارای سندرم آسپرگر نقش اساسی دارند (فری ۱۹۹۹). درمان مبتنی بر توانایی ها و نیازهای فرد آسپرگر است و توسط یک تیم تخصصی آن جام میشود که شامل متخصصان سلامت ذهن و سایر رشته های تخصصی مانند کار درمانی می باشد (خوزام ، گابالاوی ۲۰۰۴). کاردرمانگران از تکنیک های متفاوتی و درمان این اختلالات استفاده می کنند . یکی از این تکنیک ها، فعالیت های دیداری – حرکتی است که در این عنوان، اثر آن بر روی اختلال رفتاری کودکان آسپرگر مورد بررسی قرار خواهد گرفت. با وجود این که مقالات بسیار متعدی در زمینه کار با کودکان آسپرگر موجود است اما تحقیقی که به بررسی مداخله دیداری – حرکتی ظریف بر اختلالات رفتاری این کودکان بپردازد، در دسترس نمی باشد.

اهمیت و ضرورت پژوهش:

با توجه به این که اختلالات نافذ رشد جزو گروهی از اختلالات روانپزشکی می باشد که طبق آمارهای جدید شیوع آن رو به افزایش است ( اس– ، شریفی ۲۰۰۴). و همچنین اثرات مخربی که بر کودک، خانواده و جامعه دارند، راهکارهای درمانی مؤثر در کاهش عوارض ناشی از آن بسیار مفید خواهد بود. نظر به این که یکی از نشانه های این اختلال ، رفتارهای ناهنجار این کودکان می باشد، تحقیق درباره شیوه هایی که بتواند این اختلالات رفتاری را کاهش دهد، ضروری است از آن جا که اختلالت رفتاری و هیجانی در دروان کودکی شیوع قابل توجهی دارد و معمولا مورد توجه والدین و معلمان فرار نمی گیرد، می تواند اثر قابل توجهی روی عملکرد تحصیلی کودکان و ارتباط آن ها با والدین معلمین و همسران داشته باشد اشاهمرادی ۱۳۸۵)، که این موضوع سبب می شود کودک از تعاملات کمتری برخوردار شود. (بهنیا ۱۳۷۵). سندرم آسپرگر یکی از اختلالات نافذ رشد است که تشخیص آن مشکل است، به خصوص زمانیکه با علائم سایر اختلالات روانپزشکی همراه باشد. در سال های اخیر این اختلال به عنوان یک طبقه تشخیصی جدید در , DSM – IV10   ICD معرفی شده است (راجا، آزونی ۲۰۰۱). بیماران این سندرم اغلب رفتار های عجیب و غریب ، ناستواری هیجانی، نقص در عملکرد اجتماعی ، اضطراب و وسواس ، روحیه ضعیف ، افکار