هدی شاهزاده احمدی هستم، فارغ التحصیل روانشناسی تربیتی در مقطع کارشناسی ارشد از دانشکده علوم اجتماعی و روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی در سال ۱۳۹۱، پایان نامه ی اینجانب تحت عنوان “اثر بخشی آموزش مبتنی بر کامپیوتر بر یادگیری درس ریاضی پنجم ابتدایی” می باشد که در ادامه بخشی از آن را مطالعه می کنید:

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد تهران مرکزی

دانشکده روان شناسی و علوم اجتماعی، گروه روان شناسی

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته روان شناسی گرایش تربیتی

عنوان:

اثر بخشی آموزش مبتنی بر کامپیوتر بر یادگیری درس ریاضی پنجم ابتدایی

استاد راهنما:

دکتر علی اکبر خسروی

استاد مشاور:

دکتر محمود جمالی

پژوهشگر:

هدی شاهزاده احمدی

تابستان ۱۳۹۱

فهرست مطالب

عنوان

فصل اول: کلیات پژوهش

چکیده

مقدمه

بیان مسئله

اهمیت و ضرورت پژوهش

هدف پژوهش

فرضیه های پژوهش

تعاریف نظری و عملیاتی واژه ها

یادگیری یاد آوری

آموزش برنامه ای

آموزش به وسیله کامپیوتر

روش سخنرانی

الگوی عمومی تدریس

تعریف روش های تدریس

روش نمایشی (نمایش علمی ) / روش آزمایشی (آزمایشگاهی)

روش سخنرانی

معرفی شیوه ی سنتی تدریس

پیشینه روش سخنرانی

نتایج پژوهش ها و نظرهای موافق و مخالف عربوط به آموزش به کمک سخنرانی

نظریات اسکینر در مورد آموزش و یادگیری

نظام آموزشی فردی

آموزش مبتنی بر کامپیوتر

تعریف فناوری

تعریف چند رسانه ای

اهمیت آموزش مجازی

ابزارها و عناصر آموزش مجازی

ویژگی های عناصر آموزش مجازی

ویژگی های آموزش مجازی

مزایای آموزش مجازی

وظایف مربی و فراگیر در امر آموزش مجازی

نظام تعلیم و تربیت و آموزش مجازی

برنامه ریزی درسی دوره های آموزش مجازی

تحقیقات انجام شده درباره تأثیر آموزش الکترونیکی بر پیشرفت تحصیلی، زمان یادگیری و روش یادگیری

پژوهش های داخلی در باره آموزش های مبتنی بر کامپیوتر

فصل سوم

روش پژوهش روش تحقیق

متغیرهای تحقیق

جامعه آماری نمونه آماری

روش نمونه گیری

ابزار تحقیق

روایی و پایایی ابزار پژوهش

مراحل اجرای تحقیق

روش تجزیه و تحلیل داده ها

توصیف

داده ها

فرضیه های تحقیق

فصل پنجم

بحث و نتیجه گیری

بحث

محدودیت های پژوهش

چکیده

در پژوهش حاضر، اثر بخشی آموزش مبتنی بر کامپیوتر بر یادگیری درس ریاضی دانش آموزان دختر بررسی شد. برای این منظور، ۶۰ دانش آموز در دو کلاس ۳۰ نفره از بین کلاسهای پنجم دبستانهای دخترانه استان قم به صورت خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. که بک کلاسی به عنوان گروه آزمایشی با روش آموزش برنامه ای مبتنی بر کامپیوتر آموزش دیدند و کلاس دیگر به عنوان گروه گواه آموزش را به شیوه سخنرانی دریافت نمودند و از آزمونی محقق ساخته برای پیش آزمون و پس آزمون اول و دوم استفاده شد. تجزیه و تحلیل های آماری باروشهای آمار توصیفی و استنباطی با آزمون تحلیل واریانس مختلط با یک عامل درون گروهی ( مراحل پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری و یک عامل بین گروهی ز دو گروه آزمایش و کنترل) صورت گرفت و نتایج نشان داد که آموزش برنامه ای ریاضی با کامپیوتر پر یاد گیری درس ریاضی گروه آزمایش که این برنامه را دریافت کرده اند در مقایسه با دانش آموزان گروه کنترل که این برنامه را دریافت نکرده اند تاثیر داشته است بطوری که موجب افزایش یادگیری و یاد آوری درس ریاضی گروه آزمایش شده است.

مقدمه

آموزش مجازی یک شیوه جدید برای یادگیری در قرن حاضر محسوب می گردد که به شکلی متفاوت از روش های سنتی انجام می گیرد. به زبان بسیار ساده می توان بیان نمود که این نوع یادگیری فرصت های آموزشی را برای هر کس در هر کجا و هر زمان مهیا می نمایند.هم چنین آن چه که تحول در نظام آموزشی و فرایندهای یادگیری را سرعت بخشیده است هم سویی و همگرابی رشد و گسترش فناوری های اطلاعاتی با نظریه ها و رویکردهای یادگیری به ویژه نظریه های جدید است ( کوپر، ۲۰۰۳). آن چه که آموزش الکترونیکی و مجازی را از آموزش سنتی متمایز می کند این است که این آموزش ها فرصت آموزشی را برای هر کس در هر کجا و هر مکان مهیا می نماید و آموزش دهندگان می توانند برای افزایش اثر بخشی تدریس از ابزار های دیداری، شنیداری و نوشتاری به طور هم زمان استفاده نمایند (فرل، ۲۰۰۱ و فازی، ۲۰۰۳).با ورود رایانه و اینترنت به عرصه تکنولوژی آموزشی، تدریس به گونه ای دچار تغییر شده است که رایانه، اینترنت و امکانات شبکه ای به عنوان یک ابزار تسهیل کننده پاددهی و همچنین به عنوان یکی از امکانات مهم نظام های آموزشی مورد پذیرش می باشند زیرا کارشناسان بر این باورند که اطلاعات و ارتباطات اینترنت و شبکه وب در فرایند یادگیری تغییر پدید می آورند (هریس ، ۲۰۰۳ و اسمیت ۲۰۰۲). هاتت و مارشال (۲۰۰۲) بیان کرده اند که فناوری آموزشی و حوزه های مطالعاتی این علم در دو سه دهه گذشته افق های روشن و امید بخشی را پیش روی ما گشوده است.آموزش برنامه ای یک نظام آموزش انفرادی است که کوشش می کند یادگیری را با نیازهای شاگردان، هماهنگ سازد. در آموزش برنامه ای خطی، شاگرد باید تمامی گام ها را مطالعه کند و قدم به قدم پیش رود و برای درک مطلب، شاگرد باید تمامی گام های قبلی را با دقت مورد مطالعه قرار دهد. گام ها باید کوتاه باشند. بازخورد بی درنگ داده شود.در برنامه شاخه ای دانش آموز بر اساس توانایی خود این آموزش را دنبال می کند یعنی اگر بعد از هر گام به سؤال پاسخ صحیح بدهد به صورت خطی پیش می رود و در صورت دادن پاسخ غلط به گام های جیرانی سوق داده می شود. که هدف از گام های جبرانی، این است که شاگرد با دریافت مطالب اضافی، اشتباه خود را تصحیح کند و در آموزش برنامه ای شاخه ای، همه دانش آموزان تمام قسمت های برنامه را نمی خوانند. در این نوع آموزش نقش معلم، تهیه هدف های آموزشی آشنایی با مواد و تجهیزات آموزشی، رسیدگی به فرد فرد شاگردان و ارزش یابی برنامه آموزش خواهد بود.و آموزش مبتنی بر کامپیوتر روشی برخاسته از آینده آموزش برنامه ای است با این تفاوت که پیشرفت در مطالعه در کنترل ماشین است و فقط زمانی که شاگرد در یک مرحله از آموزش موفق شد، اجازه پیشرفت و دریافت مطالب تازه به او داده می شود.

مشخصات ماشین های تدریس به طور خلاصه عبارتند از :

پاسخ را فورا تقویت می کند.

۲-شاگرد بر اساس استعداد و توانایی خود برنامه را دنبال می کند.

۳-مفاهیم با یک سیر منطقی در ان تنظیم شده اند.

۴-پرسش ها به صورت زنجیره ای به یکدیگر وابسته اند.

۵- شاگرد در صورتی می تواند به برنامه ادامه دهد که مراحل قبل را آموخته باشد.

۶ – اطلاعات مربوط به جواب های شاگردان، در آن نگهداری می شود

۷- اطلاعات از طریق غیر کلامی (تصاویر، نمودار و تصاویر متحرک) نیز به شاگردان ارائه می شود.

۸- ماشین بر خلاف انسان دچار عوارضی مانتاد بی حوصلگی، عصبانیت و ناراحتی نمی شود.

و در مورد درس ریاضی، برخی مؤلفان بر این باورند کودکانی که در ریاضی استعداد کمی دارند، از کلنجار رفتن با اعداد و ارقام می هر استاد به دیگر سخن، نگرانی های مداوم دانش آموز در باره چگونگی انجام عملیات ریاضی به خودی خود فرایندهای ذهنی مغزی لازم برای انجام ریاضیات را مختلف می سازد و مهارت ریاضی را پایین می آورد (جکسون لفینگول، ۱۹۹۹؛ به نقل از بشاورد، ۱۳۸۰، باور، ۲۰۰۱). اضطراب ریاضی منابع حافظه فعال را به خود جذب می کند و آن را برای یادگیری ریاضیات سخت تر می سازد.پس آموزش برنامه ای مبتنی بر کامپیوتر به خاطر خواص اضطراب دایانه ای که دارد می تواند ثمربخش باشد.

بیان مسئله

فناوری جدید و در حال ظهور فرایند آموزش و فراگیری سنتی و روش های مدیریت آموزش را در معرض چالش قرار داده است و همین امر موجب گردیده که فناوری آموزشی به عنوان انقلاب چهارم در قلمرو آموزش مطرح شود. امروزه جامعه اطلاعاتی نیازمند آن است که با توجه به نیازها، شرایط و تجهیزات تغییر نانا (ییلاس، ۲۰۰۲).استفاده از ابزار الکترونیکی چون (رایانه) که به کاربر خود آموزش می دهد آموزش الکترونیکی است از این طریق انتقال اطلاعات و محتوا با کمک چندرسانه ای ها در جهت تغییر رفتار کاربر ارائه می شود، ابزارهای جدید که در همه الگوهای آموزشی موجود وجود دارند در آموزش الکترونیکی بسیار غنی تر و قوی تر است (کشاورز، ۱۳۸۶).باید پذیرفت که جامعه جهانی به سویی کشانده می شود که این نوع آموزش را امری ضروری ساخته است به طوری که با در اختیار گذاشتن وسایل کمک آموزشی پیشرفته برای بانیان و متولیان آموزشی، ارائه درس ها و مطالب را جذاب تر از گذشته نموده است (مدنی، . ۱۳۸۷ ).شیوه آموزش برنامه ای شیوه ای است که سبب می شود دانش آموزان فارغ از رقابت۔ جو پی های کاذب، با آرامش در سیستمی که برای تفاوت های فردی احترام قائل است و بدان توجه دارد، به فراگیری بپردازد و بدون استرس ناشی از فکر تنبیه شدن، و صرفا با دریافت نشویقی که به خاطر اعمال صحیحش می گیرد، روند فراگیری را طی می کند؛ و اما شیوه آموزش برنامه ای مبتنی بر کامپیوتر به خاطر اینکه با عناصر چند رسانه ای همراه است و خاطره ای که در ذهن افراد استفاده کننده اش بر جا می گذارد، تأثیر ویژه ای بر پایداری یاد گیری می تواند داشته باشد.به نظر می رسد که با وجود نارسایی های موجود، زمانی می توانیم نظام آموزشی کارامدی داشته باشیم که روند موجود تغییر کند و روش های تدریس بهینه کردند. با توجه به دیدگاه های مطرح شده و مشکلات موجود، پرسش اصلی این تحقیق ایست که آیا باباید پذیرفت که جامعه جهانی به سویی کشانده می شود که این نوع آموزش را امری ضروری ساخته است به طوری که با در اختیار گذاشتن وسایل کمک آموزشی پیشرفته برای بانیان و متولیان آموزشی، ارائه درس ها و مطالب را جذاب تر از گذشته نموده است (مدنی، . ۱۳۸۷).شیوه آموزش برنامه ای شیوه ای است که سبب می شود دانش آموزان فارغ از رقابت۔ جو پی های کاذب، با آرامش در سیستمی که برای تفاوت های فردی احترام قائل است و بدان توجه دارد، به فراگیری بپردازد و بدون استرس ناشی از فکر تنبیه شدن، و صرفا با دریافت نشویقی که به خاطر اعمال صحیحش می گیرد، روند فراگیری را طی می کند؛ و اما شیوه آموزش برنامه ای مبتنی بر کامپیوتر به خاطر اینکه با عناصر چند رسانه ای همراه است و خاطره ای که در ذهن افراد استفاده کننده اش بر جا می گذارد، تأثیر ویژه ای بر پایداری یاد گیری می تواند داشته باشد.به نظر می رسد که با وجود نارسایی های موجود، زمانی می توانیم نظام آموزشی کارامدی داشته باشیم که روند موجود تغییر کند و روش های تدریس بهینه کردند. با توجه به دیدگاه های مطرح شده و مشکلات موجود، پرسش اصلی این تحقیق ایست که آیا با استفاده از روش آموزش مبتنی بر کامپیوتر می توان خلاقیت دانش آموزان را نسبت به روش سخنرانی بهبود بخشید.

اهمیت و ضرورت پژوهش

استفاده از شیوه های نوین آموزشی برای همه، خصوصا دانش آموزان دوره ابتدایی مسئله ای مهم است. این مهم با رسالت آموزش و پرورش و خط سیری به سوی تحولات بنیادین دارد نیز همسو می باشد. در حقیفت آموزش و پرورشی مجهز به دانش روز، بهتر می تواند تسلی که توان توسعه دادن قدرت کشور را دارند، تربیت کند. چنین افرادی آینده سازانی خواهند بود که نقش بسیار مهمی در تولید علم و تکنولوژی کشور خواهند داشت.اما در این پژوهش تدریس درس ریاضی انتخاب شد، زیرا این درس اصولا در بین دروس همیشه دارای ویژگی های خاصی بوده است. باور (۲۰۰۱)، با ملحوظ کردن عوامل هیجانی نظیر اضطراب ریاضی بر این باور است که این عامل می تواند فرایندهای شناختی مورد نیاز برای انجام محاسبات ریاضی را مختل سازد و کار آمدی دانش آموز در ریاضی را  پایین آورد. به نظر وی اضطراب ریاضی بر حافظه فعال که به مغز این امکان را می دهد هم اطلاعات جدید را نگه دارد و هم به طور همزمان آن را دست کاری کند؛ تأثیر سویی می گذارد. او معتقد است زمانی که این دانش آموزان احساس خطر کنند از درس ریاضی اجتناب می کنند. هنگامی که آنها برای انجام عملیات حساب به کار خود سرعت می دهند؟ در حد ضعیفی عمل می کنند. شکست در انجام عملیات حساب منجر به کسب تجربه منفی کودک در درس ریاضی می شود، افزون بر آن، آنها در آزمون های پیشرفت تحصیلی ریاضی نیز نمره های پایینی کسب می کنند. اما آموزش و یادگیری به کمک کامپیوتر های نسل جدید به دلیل ظرفیت های چندگانه و چند رسانه ای و قدرت گذر از محدودیت های زمانی و مکانی امکانات شرایط متنوع تری را برای یاد گیرنده در جهت کسب دانش و یادگیری و یاد آوری قراهم آورده است (ابراهیم آبادی، ۱۳۸۷) و ویژگی های آموزش مبتنی بر کامپیوتر می تواند با تنش زدایی ای که دارد در امر آموزش ریاضی مفید واقع شود.

هدف پژوهش

در این تحقیق شیوه تدریس آموزش برنامه ای مبتنی بر کامپیوتر برای پاددهی یکی از فصول کتاب ریاضی پنجم دبستان در کلاسی به اجرا گذاشته می شود و این در حالی ست که کلاسی دیگر به عنوان گروه گواه، همین درس را با شیوه های مرسوم و سنتی فرا می گیرند و سپس میزان اثربخشی این اقدام مورد سنجش و ارزیابی قرار می گیرد.

فرضیه های پژوهش

در این پژوهش فرضیه های زیر مورد بررسی قرار گرفته است

۱- آموزش با شیوه آموزش مبتنی بر کامپیوتر در مقایسه با روش های رایج در پس میزان یادگیری درس ریاضی دانش آموزان پنجم دبستان را افزایش می دهد

۲- آموزش با شیوه آموزش مبتنی بر کامپیوتر در مقایسه با روش های رایج در پس میزان یاد آوری درس ریاضی دانش آموزان پنجم دبستان را افزایش می دهد.

تعاریف نظری و عملیاتی و اژدها

یادگیری

پادگیری به فرایند ایجاد تغییر تست پایدار در رفتار با توان رفتاری که حاصل تجربه است گفته می شود و نمی توان آن را به حالت های موقتی بدن مانند آن چه بر اثر بیماری حسنگی با داروها پدید می آید نسبت داد (سیف، ۱۳۸۶، ص ۳۱). در این پژوهش منظور از پادگیری نمره ای است که آزمودنی های پژوهش رانر پاسخ به پس آزمون (۱) معلم ساخنه درس ریاضی به دست آورده اند.

یاد آوری

یادآوری عبارت است از حفظ و نگه داری ذهنی مطالب قبلا آموخته شده که به صورت بازشناسیو باز خوانی انجام می گیرد (سیف.۱۳۸۶ ص ۳۱۶) در این پژوهش منظور از یادآوری نمره ای است که آزمودنی ها از پس آزمون (۲) به دست می آورند.

آموزش برنامه ای

در این روش، مواد آموزشی به واحدهایی کوچک تقسیم می شود که چهار چوب یا گام نامیده می شود. این گام ها بر اساس دانش قبلی شاگرد و تنظیم شده است. هر گام دانش آموز را به هدف نهایی نزدیک می سازد. از نظر تنظیم مطالب آموزش برنامه ای به دو صورت خطی با شاخه ای عرضه می شود.

آموزش به وسیله کامپیوتر

این روش به مانند آموزش برنامه ای است با این تفاوت که پیشرفت در مطالعه در کنترل ماشین است و فقط زمانی که شاگرد در یک مرحله از آموزش موفق شد، اجازه پیشرفت و ریاضت مطالب تازه به او داده می شود.

کامپیوتر های مورد استفاده در آموزش، اماشین آموزش» نامیده می شوند. ماشین های آموزشی وسایلی هستند که آموزش را به طریق منظم عرضه می کنند، و موجب فعالیت شاگرد و بازخورد فوری و آموزش انفرادی می شوند.

روش سخنرانی

این روش که سابقه ای طولانی در نظام های آموزشی دارد به ارائه مفاهیم به طور شفاهی از طرف معلم و یادگیری آنها از طریق گوش کردن و یادداشت برداشتن از طرف شاگرد می پردازد. در این روش یک نوع یادگیری و رابطه ذهنی بین معلم و شاگرد ایجاد می شود.