حانیه غلام زاده نیکجو هستم، فارغ التحصیل روانشناسی عمومی در مقطع کارشناسی ارشد از دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه محقق اردبیلی در سال ۱۳۹۲، پایان نامه ی اینجانب تحت عنوان “مقایسه ی سبک های یادگیری، ویژگی های شخصیتی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری” می باشد که در ادامه بخشی از آن را مطالعه می کنید:

دانشگاه محقق اردبیلی

دانشکده ی علوم تربیتی و روان شناسی

پایان نامه برای دریافت درجه ی کارشناسی ارشد در رشته ی روان شناسی گرایش عمومی

عنوان:

مقایسه ی سبک های یادگیری، ویژگی های شخصیتی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری

استاد راهنما:

دکتر ناصر صبحی قراملکی

استاد مشاور:

دکتر نادر حاجلو

پژوهشگر:

حانیه غلام زاده نیکجو

تابستان ۱۳۹۲

فهرست مطالب

عنوان

فصل اول: کلیات پژوهش

مقدمه

بیان مساله

سؤالات اصلی پژوهش

هدف اهداف

پژوهش

ضرورت و اهمیت پژوهش

تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها

فصل دوم: مبانی نظری پژوهش

اختلالات یادگیری

الف – دوران بنیادی تاریخچه اختلالات یادگیری (۱۸۰۰-۱۹۴۰)

ب- دوره انتقالی تاریخچه اختلالات یادگیری (۱۹۴۰–۱۹۶۳)

ج- دوره سوم ( از سال ۱۹۶۳ به بعد) دوران هماهنگی

میزان شیوع ناتوانی یادگیری

دیدگاه های روان شناختی ناتوانی های یادگیری

انواع ناتوانی های یادگیری

سبک های یادگیری

ویژگی های شخصیتی

فصل سوم: مواد و روش پژوهش

مقدمه

روش شناسی

برای جمع آوری داده ها از ابزار زیر استفاده شده است:

فصل چهارم: نتایج و یافته های پژوهش

مقدمه

یافته های جمعیت شناختی

یافته های توصیفی

منابع و مآخذ

چکیده:

هدف این پژوهش مقایسهی سبک های یادگیری، ویژگی های شخصیتی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان با و بدون ناتوان یادگیری بود. روش تحقیق از نوع علی- مقایسه ای بوده جامعه آماری پژوهش حاضر، شامل کلیه دانش آموزان دختر و پسر عادی و ناتوان یادگیری دوره راهنمایی شهر اردبیل در سال تحصیلی ۹۱-۱۳۹۰ بودند. نمونه پژوهش ۸۰ نفر (شامل ۴۰ دانش آموزان عادی و ۴۰ دانش آموزان ناتوان یادگیری بودند که به صورت نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای انتخاب شدند، برای جمع آوری داده ها از آزمون هوش ریون، پرسشنامه سبک های یادگیری کلب و پرسشنامه ابعاد شخصینى ( NEO – FFI ) استفاده شده است و برای تجزیه و تحلیل داده از تحلیل واریانس چند متغیری (ماثوا) استفاده شده است. نتایج این مطالعه نشان داد که بین دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری در سه مولفه از مؤلفه های ابعاد شخصیت یعنی درون گرایی – برون گرایی، تجربه پذیری و وظیفه شناسی و همچنین از لحاظ سبک های یادگیری در تمامی زیر مقیاس ها بین دو گروه تفاوت معنی دار وجود دارد یافته های این تحقیق نشان داد که دانش آموزان ناتوان یادگیری از لحاظ ویژگی های شخصیتی و همچنین نحوه ی یادگیری با دانش آموزان عادی متفاوتند. توجه به این تفاوت ها و نحوهی تدریسی که با سبک یادگیری دانش آموزان و همچنین شخصیتی آنان هماهنگ باشد باعث می شود که این گروه از دانش آموزان مطالب درسی را بهتر بیاموزند و از خود و یادگیریشان احساس رضایت کنند که این خود موجب تشکیل یک خودپنداره مثبت در دانش آموزان ناتوان یادگیری و به تبع آن عملکرد مثبت آنان خواهد شد.

کلید واژه ها: سبک های یادگیری، ویژگی های شخصیتی، ناتوانی یادگیری.

مقدمه:

امروزه نظام تعلیم و تربیت هر جامعه زیربنای توسعه اجتماعی – اقتصادی، سیاسی و فرهنگی آن جامعه به شمار می رود. بررسی عوامل پیشرفت جوامع پیشرفته نشان می دهد که همه این کشورها از آموزش و پرورش توانمند، مؤثر و کارآمدی برخوردارند (سیف، ۱۳۸۰). یک گروه از دانش آموزانی که در فرایند دروس مدرسه با مشکل مواجهناد دانش آموزان مبتلا به اختلال یادگیری اند. افرادی که دچار اختلال یادگیری بودند، زمانی در زمره کم توانان ذهنی قلمداد می شدند؛ اما پژوهشگران دریافتند که برخی از کودکان، هوشبهر عادی یا حتی بالاتر از عادی دارند و با وجود این، در پادگیری برخی از دروس آموزشگاهی، با وجود کوشش قابل توجهی که از خود نشان می دهند، ناتوان هستند. این افراد را کودکانی با ناتوانی های یادگیری نامیدند (تبریزی، ۱۳۸۰).عوامل موثر بر یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان بسیار گسترده و وسبع می باشند، شناسایی این عوامل و رفع مشکلات و نارسایی های در سیستم آموزشی علی الخصوص برای حل مشکلات کودکان ناتوان یادگیری بسیار مهم است. یادگیرندگان از نظر شخصیتی، نگرش ها، واکنش های هیجانی، شیوه ها و سبک های یادگیری، سبک های شناختی و غیره با هم تفاوت هایی دارند که بادگیری و نحوه برخورد آن ها با مسائل و مشکلات را تحت تأثیر قرار می دهد. در پژوهش هایی که عملکرد تحصیلی را مورد مطالعه قرار دادند، همواره سیکهای یادگیری و ویژگی های شخصیتی به عنوان دو متغیر مهم گزارش شده اند (خنک جان، ۱۳۸۱).

بیان مسأله:

تا به حال تعاریف متعددی از «ناتوانی یادگیری»، «ختلالات یادگیری» و یا «مشکلات یادگیری» ارائه شده است. در فرهنگ واژگان افروز و عیادی ناتوانی یادگیری معادل واژهى (LD) به معنى فقدان توفیق و یا عدم توانایی یادگیری در زمینه های خاصی در مقایسه با توفیق افرادی که توانایی ذهنی مشابه دارند، تعریف شده است. ناتوانی های یادگیری گسترهای بسیار وسیع تر از مشکلات تحصیلی را شامل می شود و نیازمند توجه به حوزه های اجتماعی، خانوادگی، عاطفی و رفتاری زندگی کودک در بافت خانواده نیز می باشد (لرنر، ۱۹۹۷).به باور کلب (۱۹۸۶)، سبک شیوه ای است برای یادگیری، شناخت و تفکر، سبک با توانایی فراگیر برابر نیست بلکه روشی است که به وسیله ی آن می توان توانایی های خود را بکار برد. همان گونه که توانایی فرد در زندگی بسیار مهم است، شناخت سبک های یادگیری نیز دارای اهمیت است. بسیاری از نظر به پردازان یادگیری معتقدند که سبک یادگیری باید با سبک آموزش منطبق باشد تا حداکثر موفقیت در بادگیرندگان بدست آید (باستابل، ۲۰۰۶). چرا که تناسب تدریس معلمان با سبک یادگیری دانش آموزان باعث تقویت انگیزه یادگیری و نیز پیشرفت تحصیلی می گردد (رسولی نژاد، ۱۳۸۵), ون واینن (۱۹۹۷) معتقد است که اگر معلمین روش پردازش اطلاعات فراگیران را بدانند و روش های آموزش خود را متناسب با آن تغییر دهند، یادگیری فراگیران افزایش می یابد که این خود در عملکرد دانش آموزان ناتوان یادگیری تأثیر پر رنگ تری خواهد داشت. در واقع وجود ابزاری معتبر برای اندازه گیری سبک های یادگیری می تواند به شناخت دقیق تر سبک های یادگیری منتهی شود و بر مبنای این شناخت می توان به فراگیری برای افزایش یادگیری و تقویت خودشکوفایی آنها کمک کرد. این سبکها از سویی بر اساس تفاوت های فردی و از سویی دیگر زیر تأثیر محیط شکل می گیرند (همایونی و کدیور، ۱۳۸۵).شخصیت نیز احتمالا حدود و مرزهایی برای نوع یادگیری ایجاد می کند که این حدود ممکن است با شرایط و خواسته های محیطی انطباق یابد. شخصیت مجموعه ای از صفات هیجانی و رفتاری است که فرد را در زندگی روزمره اش احاطه و همراهی می کنند. به عبارت دیگر، شخصیت، خصوصیات مستمری است که فرد از طریق آنها تعامل و سازگاری خود را با دیگران و محیط اجتماعی تنظیم می کند. (آلبرت یو، مانیا جی، برگسیو سی، بوگتو اف، ۲۰۰۶). یکی دیگر از عوامل تأثیر گذار بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان خصوصیات شخصیتی آنان است پنج بزرگ چارچوبی از ویژگی های شخصیتی (کاستا و مک گری ، ۱۹۹۰) به عنوان یک مدل قاطع و صرفه جویانه برای درک رابطه بین شخصیت و رفتار های مختلف تحصیلی است. پنج عاملی که در مطالعات انجام شده به وفور آمده اند، عبارتند از روان رنجور خوبی، برون گرایی، گشودگی به تجربه، همسازی و وظیفه شناسی، روان نژندی، به صورت یک تمایل کلی به داشتن حالت های عاطفی منفی، ایده های غیر منطقی و درگیری با اعمال تکانشی تعریف می شود. برون گرایی، به صورت یک تمایل کلی به ابراز وجود پویا بودن و انجام اعمال اجتماعی تعریف می شود این افراد هیجان پذیر، تحریک پذیر و خوش مشرب هستند. گشودگی نسبت به تجربیات یا تمایل کلی به گسترش اطلاعات جدید، داشتن تفکر واگرا و ارزش های غیر معمول تعریف می شود همسازی، به صورت یک تمایل کلی به داشتن احساسات توع دوستانه، اعتماد به دیگران و همراهی و موافقت با آنها تعریف می شود. در نهایت وظیفه شناسی، تمایل کلی به داشتن رفتار و شناخت هدفمند، اراده قوی و مصمم بودن تعریف می شود. به عبارت دیگر وظیفه شناسی و گشودگی عملکرد دوره، و خوشایندی، وظیفه شناسی و گشودگی را پیش بینی می کتاد. خصوصا وقتی دانش آموزان دانشی را که قبلا اندوخته اند در زندگی حقیقی بکار می برند. در مقابل روان رنجورخویی به صورت منفی با پیشرفت تحصیلی ارتباط دارد. علاوه بر پنج بزرگ خصوصیات دیگری از قبیل شجاعت با پشتکار هم پیش بینی – کننده عملکرد تحصیلی هستند (چامارو، پرموزیس، فور نهایم ، ۲۰۰۳).لذا ما در این پژوهش در صدد پاسخ به این سوال کلی سبک های یادگیری، ویژگی شخصیتی و عملکرد دانش آموزان عادی و ناتوان یاد گیری تفاوت وجود دارد.

سؤالات پژوهش

سؤالات اصلی: آیا بین سبک های یادگیری، ویژگی های شخصیتی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان عادی و ناتوان بادگیری تفاوت وجود دارد؟

سؤالات فرعی

۱-آیا بین سبک یادگیری تجربه عینی دانش آموزان عادی و ناتوان پادگیری تفاوت وجود دارد؟

۲. آیا بین سبک یادگیری مشاهدهی تأملی دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری تفاوت وجود دارد؟

٣. آیا بین سبک یادگیری مفهوم سازی انتزاعی دانش آموزان عادی و ناتوان پادگیری تفاوت وجود

دارد؟

۴ آیا بین سبک یادگیری آزمایشگری فعال دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری تفاوت وجود دارد؟

5. آیا بین ویژگی شخصیتی روان رنجور خویی دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری تفاوت وجود دارد؟

۶- آیا بین ویژگی شخصیتی درونگرایی – برونگرایی دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری تفاوت وجود

دارد؟

۷. آیا بین ویژگی شخصیتی تجربه پذیری دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری تفاوت وجود دارد؟

۸- آیا بین ویژگی شخصیتی توافق پذیری دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری تفاوت وجود دارد؟

۹- آیا بین ویژگی شخصیتی وظیفه شناسی دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری تفاوت وجود دارد؟

۱۰- آیا عملکرد تحصیلی دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری متفاوت است؟

هدف (اهداف) پژوهش :

هدف کلی

هدف کلی در این پژوهش، مقایسه سبک های یادگیری، ویژگی های شخصیتی و عملکرد تحصیلی

دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری است

اهداف جزیی

۱-مقایسه سبک یادگیری تجربه عینی دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری

۲- مقایسه سبک یادگیری مشاهدهی تأملی دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری

۳- مقایسه سبک یادگیری مفهوم سازی انتزاعی دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری

۴- مقایسه سبک یادگیری آزمایشگی فعال دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری

۵- مقایسه ویژگی شخصیتی روان رنجور خوبی دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری

۶- آیا بین ویژگی شخصیتی درون گرایی- برونگرایی دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری

۷- مقایسه ویژگی شخصیتی تجربه پذیری دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری

۸- مقایسه ویژگی شخصیتی توافق پذیری دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری

۹-مقایسه ویژگی شخصیتی وظیفه شناسی دانش اموزان عادی و ناتوان یادگیری

۱۰- مقایسه عملکرد تحصیلی دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری

ضرورت و اهمیت پژوهش

به نظر می رسد سبک های یادگیری و خصوصیات شخصیتی یعطور پیچیده ای به هم مرتبط باشند هرچند که چگونگی تاثیر این دو عامل بر پیشرفت تحصیلی مهم است (گادزلا، گوتری، گینتر و مدسن ، ۱۹۹۷).تحقیقات نشان داده اند که میزان یادگیری فراگیران در یک موقعیت یکسان متفاوت است که شاید یکی از مهمترین دلابل آن سبک های متفاوت یادگیری فراگیران باشد. سبک یادگیری تعیین می کنند. که در برخورد با یک موقعیت، فرد چه مدت، به چه چیز و به چه میزان توجه کند (ایتتوپستل و پترسون؛ ۲۰۰۴ کلب و کلب، ۲۰۰۵، کوزلف نیکوف ، ۲۰۰۷). شناسایی رفتارها و سبک های یادگیری دانش آموزان در مواجهه با تکالیف به منظور دستیابی به روش های مؤثر مطالعه و یادگیری آنها، می تواند بر بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان در دروس تأثیر بگذارد. در این باره، نقش سبک های یادگیری کلب در آموزش و یادگیری دانش آموزان جایگاه ویژه ای دارد (آرسلن و همکاران .۲۰۰۹) که این در عملکرد تحصیلی دانش آموزان ناتوان یادگیری نقش بسزایی دارد.یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان خصوصیات شخصیتی آنان است. برای مثال وظیفه شناسی همواره به عنوان یک پیش بینی کننده عملکرد ظاهر می شود (چامارو، پرموز پس فورنهایم ، ۲۰۰۳). پنج بزرگ را برای پیش بینی نتایج آموزشی مختلف کشف کرده اند. به عبارت دیگر وظیفه شناسی و گشودگی عملکرد دوره، خوشایندی، وظیفه شناسی و گشودگی را پیش بینی می کند.. خصوصا وقتی دانشجویان دانشی را که قبلا اندوخته اند در زندگی حقیقی بکار می برند (فراسیدس، وودفیلد و پروپات ، ۲۰۰۹). در مقابل روان رنجورخویی با تاپایداری عاطفی به صورت منفی با پیشرفت تحصیلی ارتباط دارد. علاوه بر پنج بزرگ خصوصیات دیگری از قبیل شجاعت با پشتکار هم پیش بینی کننده عملکرد تحصیلی هستند (چامارو، پرموزیس، فوز نهایم ، ۲۰۰۳).یادگیرندگان از نظر شخصیتی، نگرش ها، واکنش های هیجانی، شیوه ها و سبک های یادگیری، سبک های شناختی و غیره با هم تفاوت هایی دارند که یادگیری و نحوه برخورد آن ها با مسائل و مشکلات را تحت تأثیر قرار می دهد، در پژوهش هایی که عملکرد تحصیلی را مورد مطالعه قرار دادند. همواره سبک های یادگیری و ویژگی های شخصیتی به عنوان دو متغیر مهم گزارش شده اند (خنک جان، ۱۳۸۱).شاید یکی از دلایل تأثیر گذار بر یادگیری دانش آموزان ناتوان یادگیری، سبک یادگیری نادر ست آنها با ویژگی مسلط شخصیتی آنان باشد، بنابراین در این پژوهش به دنبال شناسایی و مقایسه سبک های یادگیری، ویژگی شخصیتی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان عادی و ناتوان یادگیری هستیم.

تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها

تعریف نظری

ناتوانی یادگیری: ناتوانی یادگیری نوعی اختلال عصبی است که یک یا چند فرآیند روائی اصلی در یادگیری با حرف زدن با نوشتن را تحت تأثیر قرار می دهد. ناتوانی ممکن است خودش را در یک توانایی ناقص در شنیدن، اندیشیدن، حرف زدن، خواندن، نوشتن، هجی کردن یا محاسبات ریاضی بروز دهد (خدایاری، ۱۳۸۷).

دانش آموزان عادی: دانش آموزانی که از بهره هوشی عادی برخوردارند و برای ادامه تحصیل و انجام مهارت های خواندن و نوشتن و ریاضیات نیازمند به دریافت آموزش های ویژه نیستند.

دانش آموزان با ناتوانی های یادگیری:  دانش آموزانی که از بهره هوشی عادی برخوردارند اما برای ادامه تحصیل و انجام مهارت های خواندن و نوشتن و ریاضیات نیازمند به دریافت آموزش های ویژه هستند. سبکهای باد گیری: سبک باد گیری یک رفتار عادتی و متمایز برای کسب دانش، مهارت ها با نگرش ها از طریق مطالعه با تجربه می باشد و یا به عنوان شیوه ای است که فراگیران در یادگیری مطالب درسی خود به سایر شیوه ها ترجیح می دهند.

ویژگی های شخصیشی: شامل مجموعه ای مشخص از صفات هیجانی و رفتاری شخص در زندگی روزمره و در شرایط معمولی که نسبتأ ثابت و قابل پیش بینی هستند.

تعریف عملیاتی

دانش آموزان عادی: دانش آموزانی که در مدارس عادی مشغول به تحصیل اند.

دانش آموزان با ناتوانی های یادگیری دانش آموزانی که پس از غربالگری کارشناسان مراکز اختلال  یادگیری، علاوه بر تحصیل در مدارس عادی، خدمات ویژه از این مراکز نیز دریافت می کنند.

سبک های یادگیری: نهرهایی که فرد در پرسشنامه پرسشنامه سبک های یادگیری کلب بدست می آورد. ویژگی های شخصیتی: نمره ای که فرد در پرسشنامه ابعاد شخصیتی (FFI- NEO ) بدست می آورد.

فصل دوم:

در این فصل ابتدا به بحث در مورد ناتوانی یادگیری و ماهیت و خاستگاه آنها و ارائه دیدگاه های مختلف در پن مورد پرداخته خواهد شد، سپس رویکردهای مختلف در مورد سبکهای یادگیری و ویژگی های شخصیتی از دیدگاه روانشناسان مورد بحث قرار خواهد گرفت. در نهایت به پژوهش هایی اشاره خواهد شد که ارتباط هر یک از این متغیرها را با یکدیگر مورد بررسی قرار داده اند.

اختلالات یادگیری

اختلال های یادگیری، ابندا در دهه ۱۹۶۰ به عنوان جاده باد ترین حوزه فرعی در مبحث کودکان استثنایی وارد شده است. با وجود این، می توان آن را بزرگترین حوزه در بین این گروه از کودکان نیز به حساب آورد. تقریبا نیمی از همه کودکانی که در برنامه آموزش های ویژه از آنها ثبت نام به عمل می آید . دارای اختلال یادگیری می باشند (گرگ و گالاگر، ترجمه جوادیان، ۱۳۸۰). اصطلاح ناتوانی های بادگیری دامنه وسیعی دارد که مشکلات زیر را شامل می شود مشکلات زبان، ریاضیات و نوشتن؛ مشکلات بصری و ادراکی، مشکلات دقت با مشکلات رفتاری. اما دقیقا چه چیزهایی باعث ناتوانی یادگیری می شوند بعضی از محققان در حالیکه تلاش می کنند تعریف پزشکی با خبلی علمی بیایند، توجه خود را بیشتر بر شناسایی وجه تمایز نیمرخ های عصب روان شناختی معطوف کرده اند (نگاه کنید به ورد، گلاتینگ و هت ، ۱۹۹۹). افراد دیگری مانند محافظه کاران اجتماعی ، اظهار می دارند که این اصطلاح،