منو
X

تصویر
سارا جهانی
روانشناس بالینی و فردی
(3)
ویدیوی آموزشی روانشناسی
آپلود شده کاربران
آمار این متخصص
(3) رای
0%

دقت

80%

مفید بودن

0%

دانش و مهارت

80%

رفتار بالینی

0%

وقت شناسی

60%

هزینه اقتصادی

توضیحات پروفایل
  

سارا جهانی هستم، فارغ التحصیل روانشناسی تربیتی در مقطع کارشناسی ارشد از دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت در سال ۱۳۹۱، پایان نامه ی اینجانب تحت عنوان “تاثیر آموزش خانواده بر اساس مدل فرآیند-محتوا بر نیم رخ شناخی خانواده های دارای کودک بیش فعال” می باشد که در ادامه بخشی از آن را مطالعه می کنید:

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد مرودشت

دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی

پایان امه کارشناسی ارشد در رشته روان شناسی تربیتی

عنوان:

تاثیر آموزش خانواده بر اساس مدل فرآیند- محتوا بر نیم رخ شناخی خانواده های دارای کودک بیش فعال

استاد راهنما:

دکتر نادره سهرابی شگفتی

استاد مشاور:

دکتر سیامک سامانی

پژوهشگر:

سارا جهانی

تابستان ۱۳۹۱

 

 

فهرست مطالب

عنوان

فصل اول: طرح تحقیق

مقدمه

بیان مسئله

ضرورت تحقیق

اهداف پژوهش

فرضیه پژوهش

تعریف نظری

تعریف عملیاتی

فصل دوم: ادبیات و پیشینه پژوهش

الف: مبانی نظری

بیش فعالی و نقص توجه

عوامل بروز بیش فعالی و نقص توجه

مداخلات درمانی برای کودکان بیش فعال همراه با نقص توجه

۲- نظریه خانواده و مدل های ارزیابی خانواده

مدل مک مستر (مدل کارکرد خانواده)

مدل فرایند کارکرد خانواده

مدل چند متخصصانی اولسون

مدل سیستمی بیورو

مدل ABCX هیل

مدل فرایند خانواده

پیشینه پژوهش

وضعیت روحی- روانی خانواده های دارای کودک بیش فعال همراه با نقص توجه

برنامه های حمایتی و آموزشی برای توجه خانواده های دارای کودک بیشتعال همراه با نقص

روش های درمانی متفاوت جهت بهبود مشکلات کودکان ADHD و خانواده های آن ها

جمع بندی

فصل سوم : روش شناسی پژوهش

طرح کلی تحقیق

جامعه آماری

نمونه و روش نمونه گیری

ابزار گردآوری اطلاعات

روش اجرا

روش تجزیه و تحلیل اطلاعات

ملاحضات اخلاقی

فصل چهارم: یافته های پژوهش

یافته های توصیفی

یافته های استنباطی

فصل پنجم بحث و نتیجه گیری

خلاصه پژوهش

بحث و نتیجه گیری

محدودیتها

پیشنهادات

منابع

چکیده:

مقدمه و هدف: از آنجا که وجود کودک بیش فعال در خانواده باعث بوجود آمدن مشکلات عدیده ای برای والدین میشود(فشار روحی ، افسردگی، پرخاشگری) لذا شناسایی و کاهش این مشکلات از ضرور بات میباشد. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر آموزش خانواده بر اساس مدل فرایند، محتوا بر نیم رخ شناختی خانواده های دارای کودک بیش فعال می باشد.

روش: جامعه آماری شامل کلیه خانواده های دارای کودک بیش فعال شهر شیراز بود، که در مراکز اختلال رفتاری توسط متخصصین با این عنوان شناخته شده اند. گروه نمونه شامل ۳۰خانواده بود، که از میان خانواده های دارای کودک بیش فعال، که کمترین نمره را در مقیاس فرایند و محتوا کسب کرده بودند، انتخاب و سپس به شیوه گمارش تصادفی در دو گروه کنترل و آزمایش قرار گرفتند.

ابزار: ابزار مورد استفاده در این تحقیق شامل مقیاس های خود گزارشی فرایند و محتوای خانواده سامانی (۲۰۰۸) بوده به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات گردآوری شده از از دو بخش آمار توصیفی و استنباطی ( مانکوا) استفاده شد.

یافته ها نشان دادند و تفاوت میان گروه کنترل و آزمایش) در بعد فرایند معنادار بوده است (p<0/001)

نتایج: مشکلاتی که در خانواده دارای کودکان بیش فعال وجود دارد با آموزش موثر میتواند بهبود باید.

کلمات کلیدی: فرایند و محتوی خانواده، آموزش خانواده، پیش فعال

مقدمه:

کافی است کودک عادی به دنیا بیاید و خانواده و محیطی مناسب در اختیارش باشد تا ببالد و رشد و نمو کند و جایگاه والای خویش را در این جهان بیاید. اما زندگی خانوادگی و محیط بهداشتی آموزشی، اجتماعی و فرهنگی بسیاری از مردم جهان چنان است که دستیابی به چنین مقصودی را دشوار و گاه امکان ناپذیر می سازد. مشکلات عاطفی و رفتاری کودکان نیز که نتیجه اجتناب ناپذیر قق، نابسامانی های خانوادگی و کاستی های آموزشی و اجتماعی است شدیدا مانع رشد و بالندگی و وصول آنان به کمالاتی است که در خلقتشان مقدر شده است (منشی طوسی، ۱۳۸۷)خانواده به عنوان کوچکتری واحد اجتماعی او تکیه گاه کودک است. در خانواده است که کودک می تواند از رشد عاطفی کافی برخوردار شده و آماده ورود به جامعه بزرگتر گردد. هر خانواده سالم از عناصری مثل پدر، مادر، برادر و خواهر تشکیل شده است و هر کدام به نوعی در شکل گیری شخصیت کودکان نقش دارند. در یک خانواده سالم در نقش بسیار حساسی به عهده دارد و رعایت سلسله مراتب به اعضای خانواده در جامعه پذیری کودکان حائز اهمیت است. خانواده ها در برخورد با مسائل موجود در خانه روشهای متفاوتی را انتخاب می کنند و این روشها شکوه برخورد کودکان را در محیطهای اجتماعی بزرگتر شکل می دهد (عابدی، گوهری اتارکی، ۱۳۷۶).اکثر مشکلاتی که در زندگی بروز می کند می توان در درون خانواده آنها را به بهترین نحوی مشخص کرد. خانواده ها به عنوان نگو های قدرتمندی تلقی می شوند که خواه به سود ک به ز کف اعضای خانواده بر سلامت کلی ناسازگار بودن خانواده به عنوان یک کلیت و اعضای موثر است (بهاری،.(۱۳۸۲)یکی از مشکلاتی که تا کارامدی خانواده باعث تشدید آن میشود وجود کودک دارای اختلالات رفتاری است. کودکان با اختلال رفتاری بخشی از جامعه را تشکیل میدهند که در آن میزان شیوع پاره ای از اختلال ها بیش از یک جامعه ی عادیست. اختلال های رفتاری در بر گیرنده ی رفتارهایی هستند که دائمی میباشند و با سن فرد مناسب نیستند و منجر به تضاد اجتماعی، نارضایتی و ناشادی فردی و شکست در مدرسه میشود. کودکان با اختلال رفتاری اغلب نسبت به نظر معلمشان و مدرسه بی تفاوت، نسبت به ادامه تحصیل بی علاقه و بی توجه به کار هستند. پیشرفت تحصیلی آنها پایین بوده و اغلب در مدرسه مردود میشوند. میزان شیوع این اختلاف در دانش آموزان ۳/۴۳ درصد است، که در دختران ۴۲ درصد و در پسران ۷ / ۴۴ درصد میباشد. اختلال رفتاری حاصل تعامل کودک با محیط اطراف وی است و بنابراین باید در رابطه با بافت خانواده، همسالان، مدرسه خانه و جامعه مورد بررسی قرار گیرد (شمس، ۱۳۸۲)گستره این نوع مشکلات به قدری وسیع است و چنان گروه بزرگی از کودکان در معرض مخاطرات روانی و فکری و اجتماعی قرار دارند که اتخاذ تدابیر همه جانبه مشاوره ای و مددکاری را اجتناب ناپذیر می سازد. برای چنین منظوری ضروری است که علاوه بر شناخت این مشکلات بتوان تا حدودی آنها را پیشبینی و درمان نمود (منشی طوسی، ۱۳۸۷)یکی از اختلالات رفتاری شایع در دوران کودکی که حائز اهمیت میباشند بیش فعالی همراه با  تقص توجه است: نقص توجه و بیش فعالی، سندرمی است که مزاحم توانایی فرد برای تمرکز میشود عدم توجه)، مانع تنظیم سطح فعالیت (بیش فعالی)، و در بازداری رفتار دخالت میکند (تکانش وری) (یار محمدیان، ۱۳۸۸)این اختلال با شیوع حدود۷ درصد برای هزاران کودک، نوجوان و بزرگسال شرایط بسیار دشواری در عرصه های اجتماعی، خانوادگی و به ویژه تحصیلی و یادگیری ایجاد می کند. ویژگی های اولیه ی این اختلال از سال های اولیه رشد یعنی قبل از ورود به مدرسه شروع می شود. سه ویژگی اصلی این اختلال را می توان از این قرار دانست(انجمن روان پزشکی آمریکا، ۲۰۰۰):

نارسایی توجه

به اعتقاد سیفر و آلن (۱۹۷۶) نارسایی توجه بزرگترین مشکل این کودکان است. والدین و معلمان شکایت می کنند که این کودکان با دانش آموزان به حرف آنها گوش نمی کنند، تمرکز حواس تدارنده کارها را تمام نمی کنند، به راحتی دچار حواسپرتی میشوند و به همین دلیل از پیشرفت تحصیلی خوبی برخودار نیستند.

بیش فعالی:

در بیشتر موارد اولین مشکل آشکار کودک مبتلا به اختلال نارسایی توجه بیش فعالی فعالیت زیاد با بیش فعالی است. بیش فعالی یکی از مشکلات عمده این کودکان است که باید در بیشتر از یک موقعیت مانند خانه مدرسه یا درمانگاه مشاهده شود همچنین این تشخیص باید بر اساس رفتار های کودک در محیط طبیعی و در مقایسه با کودکان همسن و سال و هم سطح هوشی وی انجام گیرد (راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی، ۱۹۹۴). این کودکان در آرام نشستن مشکل دارند زیاد حرف می زنند منتظر ماندن و رعایت نوبت برای آنها بسیار دشوار است.

۳ تکانشگری

تکانشگری نیز یکی از نشانه های اصلی این اختلال است که در راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی (۱۹۹۴) مورد توجه و تأکید قرار گرفته است. معمولا تکانشگری را عمل بدون تفکر نامیده اند، تکانشگری از نظر کیفیت غیر عادی نیست بلکه در ارزیابی آسیب شناختی کمیت آن مهم است زیرا هر کسی ممکن است گاهی رفتار تکانشگری نشان دهد علیزاده، ۱۳۸۳)مبتلایان به این اختلال، در بخش هایی از مغز که با توجه و تمرکز و تنظیم فعالیت های حرکتی مرتبط است، دچار نقص های چربی اما مشکل زا هستند. مشکل اصلی مبتلایان، ناتوانی در تنظیم رفتار است که موجب بروز مشکلات عدیده در منزل، مدرسه و در ارتباط با همسالان می گردد. این اختلال در زمینه های اقتصادی، شغلی و شخصیتی آثار منفی قابل توجهی بر فرد و اجتماع می گذارد. برای درمان بیش فعالی همراه با نقص توجه باید از ترکیب روش های دارویی و غیر دارویی بهره جست. رویکردهای شناختی رفتاری که آموزش والدین و آموزگاران را در بر می گیرد، بخش مهمی از درمان تشکیل می دهد. این روش ها که شامل آموزش برای شناخت صحیح بیماری و آموزش روش های شناختی- رفتاری برای یاری و مدیریت این کودکان است، اثر بسزایی در افزایش کارایی آنها داشته است. والدین و آموزگاران بخش مهمی از درمان را تشکیل می دهد (ویس ،۱۹۹۲) و معمولا شامل دو قسمت می باشد: ۱ آموزش برای شناخت بیماری ، ۲ آموزش روش های رفتاری والدین باید این بیماری را به عنوان یک نقص رشدی تکاملی مغز (که احتمالا توارثی نیز می باشد )بشناسند. نباید مبتلایان را کودکانی تنبل، نافرمان و شروری که اگر بخواهند می توانند رفتاری طبیعی داشته باشند، تلقی نمایند. باید به آنها آموخت که علیرغم برخی ناتوانی های کودکان آنها در بعضی جنبه بسیار توانا هستند مولفینهای هر چند کوچک آنها ارزشمند است. با توجه با این نکات می توان اعتماد به نفس، مسؤلیت پذیری و مهارتهای اجتماعی را در آنها تقویت نمود (بار کلی ،۱۹۹۰) دوره هایی وجود دارد که علایم خفیف تر با شدیدتر ظاهر می شود. شدت گرفتن علایم لزوما دلیل کوتاهی والدین و مربیان در انجام وظایف با بی تاثیر بودن درمان نیست. مدیریت رفتارهای کودکان بیش فعالی همراه با نقص توجه به زمان، پشتکار، کوشش و هماهنگی ویژه نیاز دارد و مربیان و والدین این کودکان به لحاظ | مسؤلیت سنگینی که بر عهده دارند، قابل احترام و ارزش می باشند. از آنجا که والدین و مربیان این کودکان مسؤلیت سنگینی به عهده دارند، لازم است در خود احساس ارزش کنند و اعتماد به نفس، شوخ طبعی و نشاط خود را حفظ نمایند(شیرازی، علاقمند، ۱۳۷۹)

بیان مساله

بیگانگی خواه در شکل آوارگی و مهاجری و خواه بشکل انزوا در محیط اجتماعی و خانوادگی مسائل و عوارض متعدد دارد، در مواردی بیگانگی و مسائل آن آشکار نبوده و عوارض آن بصورت طغیان، ناسازگاری، عقب افتادگی و اعتیاد … ظاهر میشود. امروزه موارد زیادی از بیگانگی را در محیطهای خانواده ها، در افراد پیر و معلولین ذهنی و حتی در افراد سالم بیکار و افسرده می بینیم. در اکثر موارد فرد طرد شده و اطرافیان به این وضعیت عادت کرده و آن را جزئی از خلق و خوی فرد به حساب آورده و عوارض آن را غیر قابل حل میدانند. نوعی تا محسوس از طرد شدگی کودکان را در جو ناهنجار فرهنگی خانواده ها می بینیم که در آن کودک مهر بیش فعالی و کم توجهی خورده و سالیان متمادی داروهای روان گردان مثل ریتالین و آرام بخشها جایگزین توجه به آموزش و تعلیم و تربیت شده است. در مهد کودک و محیطهای آموزشی کودک به زبان و بیان دیگر و متضاد با گفتمان جو خانواده روبرو میشود، این دریافتها بدون بار عاطفی بوده و مقاهیم آن بطور کلیشه ای بیان میشود، این مطالب و مفاهیم برای افراد خانواده نیز اغلب بی ارزش است. مطمئنا اگر تعداد کثیر کودکان ظاهرا پیش فعال را که سالها تحت درمان مقادیر زیاد ریتالین و قرار گرفته اند با آموزش صحیح و توجه کافی به نیازهای خلفی و عاطفی مورد آزمایش قرار گیرند، نتایج بهتری از مصرف دارو بدست خواهد آمد (سیفی، ۱۳۹۰).وجود کودکان بیش فعال در خانواده باعث به هم ریختن سازمان خانواده میشود و آسایش و آرامش را از خانواده میگیرد. به دلیل مشکلات ایجاد شده هریک از والدین دیگری در به وجود آمدن مشکلات مقصر میداند. بنابراین رابطه بین والدین دچار آشفتگی میشود. والدین این کودکان نگرش منفی تری نسبت به آنها در مقاسه با سایر کودکانشان دارند کودکان این موضوع را می فهمند و نسبت به خواهر و برادرانشان حسادت می کنند(امرادی اسکندری، پر جعلی۱۳۸۶)عدم پذیرش توسط کودک استرس های فراوانی را به آنها وارد میکند. در حالیکه پذیرش کودک به والدین کمک میکند تا توانایی های خود را برای مقابله با مشکلات بررسی کرده و در فرایند مداخله و درمان شرکت کنند و در نتیجه به سازگاری و تعادل دست پابند (علیزاده۱۳۸۹)در این زمان (با وجود کودک دارای اختلال بیش فعالی)، آرامش خانواده از بین می رود و تمام نگاه ها به سوی کودک بیمار معطوف می شود، به بیان دیگر بیماری یکی از فرزندان مانع آن می شود که خانواده بتواند کارکردهای خوبی داشته باشد. و از طرفی رفتار کودکان بیش فعال در معرض خطر بالایی از اختلال سلوک، شخصیت ضد اجتماعی و سوء مصرف مواد مخدر قرار دارند. لذا آگاهی همگان بویژه والدین و معلمان در این حالات از اهمیت بسزایی برخوردار است. تأثیر عوامل محیطی و خانوادگی را در ایجاد واکنش های بیش فعالی نباید نادیده گرفت، هر چند شرایط حاضر نیز نیازمند تحقیقات گسترده ای است و لیکن نتایج آماری از وجود برخی علل محیطی و خانوادگی مؤئر پر پیش فعالی حکایت دارد. به عنوان نمونه افزایش سرب در هوا ، کوچکی محیط های زندگی، وجود والدین سیگاری ، عدم توافق در الگوی ارتباطی ، وجود تعارض ها و مشاجرات مداوم در بین اعضای خانواده و وجود روش های استبدادی و محدود کننده (آشتیانی، عزیزی، ۱۳۸۷).کودکان بیش فعال به دلیل رفتارهایی چون پرتحرکی، کم توجهی، بیقراری و رفتارهای تکانشی ممکن است تاثیرات عمیقی بر روابط خود با سایر اعضاء و فضای کلی حاکم بر خانواده بگذارند (کانو کوان، اوراوان ۲۰۰۸). این اختلال، علاقه ی محققین و متخصصین بالینی را به مدت ۲ دهه به خود معطوف داشته است. کودکان مبتلا به این اختلال، علاوه بر مشکلات اصلی توجه، تکانش گری و بیش فعالی، به مشکلات وابسته ی قابل توجهی در حوزه های مختلف اجتماعی، تحصیلی، رفتاری، شناختی و هیجانی دچار می شوند از رگری نژاد، ۱۳۸۶)اختلال کمبود توجه شامل محدودیت در مهار رفتاری است که سه خصوصیت اساسی دارد: میزان توجه نامتناسب با مرحله رشد، تکانشوری و بیش فعالی با شروع قبل از ۷ سالگی (بیدرمن، ۲۰۰۵) قرن بال، سامرز و برادسون (۱۹۸۶ ) مسئولیت های خانواده و اثرات کودک بر چرخه زندگی خانوادگی را دو منبع استرس برای این دسته از خانواده ها معرفی کرده اند. پژوهش ها نشان داده که تعدادی از خانواده ها نمیتوانند به خوبی با مسئله موجود ساز گار شوند به همین دلیل طلاق و میزان خود کشی در میان این گروه خانواده ها بالاتر از سایر خانواده هاست (کاکاوند، ۱۳۸۸)اسمولاک(۱۹۸۷) بیان میکند که همانگونه که والدین بر افراد خانواده تاثیر میگذارند، فرزندان نیز با ویژگی های شخصیتی، رشدی و رفتاری خود تاثیراتی را بر رفتار والدین به جا | میگذارند. گیلبرگ (۲۰۰۳ نیز اظهار می دارد که اختلال رفتاری از رایج ترین مسائل روانشناختی کودک است که بر کارکردهای روانی و اجتماعی تمامی اعضای خانواده تاثیر گذار است. در این بین مادر به عنوان عضوی از این مجموعه که دارای بیشترین تعامل و نزدیکی با کودک است میتواند در معرض خطر بیشتر اینگونه مشکلات باشد. پلهام (۱۹۹۷)نشان داد که ما دران کودکانی که مشکلات رفتاری دارند احساس موفقیت کمتر، اثر بخشی پایین و احساس خشم، اضطراب و افسردگی بیشتر نسبت به کودکان سالم دارند. کانینگهام و بویل (۲۰۰۲ نیز نشان دادند مادران کودکان مبتلا به بیش فعالی کمبود توجه نسبت به مادران بدون مشکلات رفتاری، افسردگی بیشتری از خود نشان می دهند. ماش و بارکلی (۲۰۰۳) اذعان میدارند که خانواده های کودکان بیش فعال فشار والدینی بیشتری را تجربه میکنند و حس صلاحیت و شایستگی کمتری دارند، مصرف الکل در والدین افزایش یافته و تماسهای خانواده این کودکان کاهش میاید. همچنین کشمکشهای زناشویی جدایی طلاق و افسردگی والدین بیشتر میشود. آناستاپولوس (۱۹۹۲)بیان میکند که در مجموع احتمال وجود آسیب شناسی در والدین دارای کودک بیش فعال بیش از سایر والدین است (جعفری، موسوی، فتحی آشتیانی، خوشابی، ۱۳۸۹).نقص توجه اختلال بیش فعالی، ممکن است تمام جنبه های زندگی یک کودک تاثیر گذارد. در واقع، این اختلال نه تنها بر کودک، بلکه بر پدر و مادر و خواهر و برادر آن نیز تاثیر می گذارد و باعث اختلال به عملکرد خانوادگی و زناشویی میگردد (جانسون ، ۱۹۹۶) والدین دارای کودک بیش فعال اعتماد بنفس پایین تر و مشکلات خانوادگی بیشتری را تجربه میکنند (هارپین، ۲۰۰۵).یکی از شیوه های موثر برای کمک به این گونه خانواده ها استفاده از برنامه آموزش خانواده  میباشد. آموزش خانواده بخش اصلی بسیاری از برنامه های مداخله ای اولیه برای کودکان با ناتوانی خاص می باشد (علیزاده، ۱۳۸۹).با توجه به تاثیراتی که یک کودک دارای اختلالات رفتاری میتواند بر تمام ابعاد خانواده از جمله ارتباطات، تصمیم گیری، فرایند حل مسئله، استرس، افسردگی و دیگر جنبه های مرتبط داشته باشد و از طرفی این عوامل به طور متقابل موجب تاثیر گذاری و تشدید مشکلات خانوادگی و تحصیلی کودک بیش فعال میشود به طوریکه این کودکان اغلب در مدرسه ناموفق و مردود میشوند و این مسائل یک چرخه معیوب در زندگی این گونه ی خانواده ایجاد میکند. پس میتوان به بررسی این موضوع پرداخت که آیا آموزش خانواده در این راستا میتواند موثر واقع شود؟

اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

بیش فعالی از مهم ترین اختلالات روانپزشکی اطفال است، اختلال نقص توجه بیش فعالی با شیوع ۳تاه در سد در کودکان مدارس ابتدایی در مرحله ی پیش از بلوغ گزارش شده است (پورافکاری، ۱۳۸۶ )آناستاپولوس (۲۰۰۱) بیان میکند که به دلیل تعداد و تنوع مشکلات این کودکان در حوزه های مختلف، رویکردهای درمانی متفاوتی ارائه شده اند که در میان آنها، آموزش والدین، به دلیل ویژگی های منحصر به فرد خود، بر سایر روش ها برتری دارد. در این نوع درمان، برنامه ی اصلاح رفتار | کودک در محیط طبیعی منزل و توسط والدین که بیشترین تعامل را با او دارند، اجرا میگردد. مزیت دیگر رویکرد آموزش والدین بر سایر روش ها آن است که جنبه های مختلفی از عملکرد والدینی و خانوادگی را تحت تاثیر قرار می دهد. تحقیقات، اظهار می دارند که این نوع درمان، استرس والدین این کودکان را کاهش می دهد و اعتماد به نفس آنها را افزایش می دهد (زرگری نژاد ۱۳۸۶).سیستم خانواده باید برای حفظ ثبات و تعادل، خود را با فردی دارای نشانه های بیماری تطبیق دهد، تطبیق های لازم توسط سیستم خانواده اغلب گسترده تر است و پر تمام اعضاء و نقش ها، پدر و مادر، خواهران و برادران، پدر بزرگ ها و مادر بزرگ ها تاثیر دارد. به دیگر سخن، این مشکل بیش از یادگیری های ناکافی، در عملکرد عصب شناختی تا پایدار ریشه دارند. شروع کارها و ناتمام رها کردن آنها، والدین و معلمان را متقاعد می سازد که این کودکان دارای انگیزه های کافی نیستند، با شاید اینکه آنها کارشان را خوب انجام نمی دهند. این نگرش باعث افزایش فشار روانی در والدین و معلمان می شود و از سوی دیگر، منجر به پنهان ماندن مشکلات عصبی شناختی این کودکان می شود (علیزاده، ۱۳۸۳)والدین به دلیل نقود و تماس بیشتر با کودکان میتوانند در اجرای مداخلات رفتاری در محیط طبیعی زندگی کودک نقش بسزایی داشته باشند. به همین دلیل در دهه های اخیر توجه روز افزونی به گنجاندن آموزش مدیریت والدین در طرح درمانی اختلال نقص توجه بیش فعالی گردیده است (خوشابی، قدیری، جزایری، ۱۳۸۵).کامبرینگ و گراهام (۱۹۸۹ بیان کرده اند که در دهه های اخیر به دلیل اهمیت نقش خانواده در بروز و نگهداری اختلالات روانی به خانواده درمانی توجه بسیاری شده است. اعتقاد اصلی و زیربنایی خانواده درمانی این است که مشکلات بشر بیش از این که درون فردی باشند، بین فردی هستند. به همین دلیل برای حل این مشکلات باید از رویکردهای مداخله ای بهره گرفت که روابط بین افراد را | بهبود می بخشند. خانواده مؤثر ترین عامل محیطی در رشد و تحول شناختی کودک است و بسیاری از مشکلات کودکان از خانواده های آنان ناشی میشود (خدایاری فرد، ۱۳۸۴). افسردگی مادران عامل خطری در ابتلا به مشکلات رفتاری و ایذایی همچون نشانگان اختلال سلوک است. در حالی که فرزند پروری مثبت یک عامل محافظ در برابر مشکلات اجتماعی و خانوادگی به شمار می آید. تربیت کودک مبتلا به اختلال نقص توجه و بیش فعالی برای بسیاری از خانواده ها بسیار دشوار است. اغلب یک چرخه منفی در روابط وجود دارد از نزاع پدر و مادر بر سر نحوه تربیت گرفته تا تزاع بچه ها، رفتار فرزندان خود را به طور فزاینده ای خشن و رفتارهایی منفی آنها را ممند خواهد ساخت. افسردگی مادران باعث می شود روابط والدین با کودک دارای اختلال نقص توجه و بیش فعالی بیشتر به چالش کشیده شود. اکنون ما شواهد جدیدی داریم که نشان می دهد، ستایش، لحن صدای گرم و استفاده از دیگر تکنیک های فرزندپروری مثبت ممکن است کمک به شکستن این چرخه خطرناک کند (آندریا کرنیس، چاکو آنیل، گریگوری، فابیانو، ویمبز، پلهام، ۲۰۰۴).براساس نظر شورای ملی ناتوانی (۱۹۹۸) خانواده های کودکان با نیازهای ویژه بر اثر سطح بالای فشار روانی و فقدان کمک عاطفی در چیره شدن بر چالش های کودک با شرایط سلامتی نامناسب و فشارهای مادری فراوان از هم گسیخته هستند. کمبود ساز و کارهای مناسب مقابله می تواند زن و شوهر را از هم دور کند و حمایت های عاطفی تداوم زندگی زناشویی با مشکل روبرو میشود. کودکی با شرایط سلامتی نامناسب کل خانواده را تحت تاثیر قرار میدهد. توجه طولانی مادر به کودک دارای مشکل تعادل بین زن بودن و مادر بودن را بهم میرتل بر سایر روابط او تاثیر میگذارد، در نتیجه خانواده دچار آسیب میشود ( علیزاده، ۱۳۸۹)اختلال نقص توجه – بیش فعالی، کژکاری یا آسیب دستگاه عصبی مرکزی و مزاج افراطی در اوایل زندگی ممکن است کودک را مستعد ابتلا به اختلال سلوک تماید. گرایش به خشونت با کژکاری دستگاه عصبی مرکزی و علایم آسیب روانی شدید تیر تمایلات هذیانی همبستگی دارد. مطالعات طولی بر روی مزاج ها حاکی است که بسیاری از انحرافات رفتاری در ابتدا واکنش مستقیمی در مقابل عدم تناسب بین مزاج کودک و نیاز های هیجانی او از یکسو و نگرش والدین و روش تربیتی آنها از سوی دیگر است (پورافکاری، ۱۳۸۶)برنامه ریزی آموزشی در دو بعد ارتقای آگاهی خانواده ها و اولیای مدارس به منظور شناسایی به موقع علایم و ارجاع بیماران، موارد تحت درمان را افزایش خواهد داداز سوی دیگر، این آموزش ها می تواند باعث ارتقای مهارت های مدیریت، رویارویی با بیمار و کنترل علایم بیماری به وسیله والدین و معلمان شود، چرا که این گروه در کاهش تأتوای ناشی از آن تأثیر به سزایی دارند. همچنین آموزش های تخصصی بیشتر پزشکان عمومی، روان پزشکان و متخصصان مغز و اعصاب به منظور درمان بیماری و آموزش خانواده ها می تواند عوارض و ناتوانی و نیز هزینه های تحمیلی ناشی از تصادفات، مصرف مواد مخدر، از دست دادن شغل، ترک تحصیل و غیره را کاهش دهد (دشتی، علاقبند ابوالحسنی، مجدزاده، افتخار، ۱۳۸۵).درمان این اختلال با روش های دارویی و رفتار درمانی انجام میشود. در درمان رفتاری بر آموزشی مدیریت والدین و معلمان تاکید زیادی شده است. در این آموزشها که بین ۸ تا ۲۱ جلسه به طول می انجامد مطالبی به صورت فردی یا گروهی در خصوص ماهیت، نشانه ها، علل و شیوه های درمان به ویژه شیوههای تقویت مثبت، محروم سازی، جریمه کردن، چشم پوشی و جیران، به والدین و معلمان ارائه می شود (نائینیان، ۱۳۷۸).سلامت روانی مادران کودکان دچار اختلال بیش فعالی انارسایی توجه، همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. مادران کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی نارسایی توجه به دلیل این که با چالش های والدگری بیشتری روبرو هستند، استرسی فراتر از مادران کودکان سالم دارند. تحقیق نشان می دهد که این گونه تنش ها در خصوص مدیریت رفتار فرزندان اغلب منجر به تعارض و تضاد بین زن و شوهر می شود، در این راستا تاثیر آموزش مدیریت رفتار جهت ارتقای سلامت روانی مادران در مطالعات متعدد تایید شده است (موسوی، عبدالکریمی، خسرو جاوی، کوشا، ۱۳۹۰).خانواده درمانی برای والدین این نوع کودکان میتواند مفید واقع شود به گونه ای که پدر و مادر خود را برای داشتن چنین فرزندی سرزنش نکنند و یاد بگیرند چگونه خود را برای مقابله و کنار آمدن با این اختلال آماده کنند به گونه ای که به سمت یک زندگی شاد گام مثبتی بردارند (اسکوارتز(۲۰۰۸)زندگی برای این کودکان می تواند بسیار سخت باشد. آنها اغلب در مدرسه مشکل آفرین اند. یک بازی را نمی توانند تا به آخر انجام دهند و برای خود و دوستانشان مشکل ایجاد می کنند. در تکلیف های مدرسه مشکل دارند و هر شب در منزل ساعت های زیاد و رنج آوری را صرف انجام آنها می نمایند و در نهایت هم فراموش می کنند که تکلیف های خود را به مدرسه ببرند. رویارویی با این مشکلات و ناکامی های هر روزه برای کودکان و خانواده هایشان آسان نیست و جدال های خانوادگی را افزایش می دهد. به علاوه، این کودکان اغلب با دوستان و همسالان خود نیز مشکل دارند. کودکان دارای اختلال نارسایی توجه همراه با بیش فعالی در نوجوانی بیشتر در معرض خطر تصادف با وسایل نقلیه، استعمال دخانیات، بارداری زودرس و افت تحصیلی می باشند. لازم است که والدین این کودکان در مورد روش های درمانی موجود تحقیق نمایند. بیشتر مدارس فاقد برنامه های آموزشگاهی مناسب هستند تا بتوانند براساس آن به کودکانی که مشکلات مرتبط با اختلال نارسایی توجه همراه با | بیش فعالی (مهارتهای اجتماعی و آموزش رفتاری دارند، کمک نمایند. به علاوہ تمام کودکان مبتلا نمی توانند از خدمات آموزشی ویژه بهره ببرند. تمام این موارد منجر به این می گردد که کودکان دارای اختلال نارسایی توجه همراه با بیش فعالی، درمان کافی و منظمی را دریافت نکنند. برای غلبه بر این موانع، والدین چشم به برنامه های مدرسه محور دوختهاند که مبتنی بر رویکرد گروهی است و شامل والدین، معلمان، روان شناسان مدارس، پزشکان و سایر متخصصان بهداشت روانی می شود( ارجمندی، ۱۳۸۳)با توجه به درصد شیوع نسبتا بالای اختلال بیش فعالی نقص توجه تعداد زیادی از خانواده ها | دارای کودکانی با اختلال بیش فعالی میباشند که این امر باعث تنش، استرس با فشار روانی و عدم اعتماد به نفس والدین میشود که از یک طرف کودک و از طرف دیگر والدین را به شدت آزار میدهد و میتواند زمینه ساز بروز مشکلات عدیده ای در آینده شود. با توجه به اینکه تحقیقات و آموزش های انجام شده در راستای این هدف به صورت جزئی بوده و هر کدام تنها قسمتی از مهارت های لازم را مورد توجه قرار داده اند، انجام پژوهشی با در نظر گرفتن کل مهارت های لازم خانواده دارای کودک بیش فعال، بر اساس مدل تشخیصی تجویزی فرایند و محتوای خانواده در جهت کاهش و پیشگیری این عوامل و بهبود ارتباط، انسجام – احترام متقابل، مهارت های تصمیم گیری، مقابله ای و … میتواند مثمر ثمر واقع شود.

اهداف پژوهش

۱-تعیین تاثیر آموزش خانواده بر بهبود فرایند خانواده های دارای کودک بیش فعال

هدف های کاربردی

۱)نتایج این پژوهش قابل استفاده در مراکز اختلال رفتاری می باشد.

۲) نتایج این پژوهش قابل استفاده در مراکز مشاوره ای می باشد.

۳) نتایج این پژوهش قابل استفاده در مراکز دانشگاهی می باشد.

۴) نتایج این پژوهش قابل استفاده در پژوهشهای مربوط به خانواده می باشد .

۵) نتایج این پژوهش قابل استفاده جهت طرح ریزی برنامه کلاس های آموزش خانواده می باشد.

سوال پژوهش

آیا آموزش خانواده بر اساس مدل فرایند محتوا، بر بهبود فرایند خانواده دارای کودک بیش فعال تاثیر معنادار دارد؟

تعاریف نظری متغیرها:

بیش فعال: نشر چهارم راهنمای آماری تشخیص اختلالات روانی (IV – DSM)ملاک انواع مختلف این اختلال را مشخص کرده است. خصوصیات اصلی اختلال سلوک نوع غالب بی توجه، نوع غالب بیش فعال و نوع مرکب مطابق DSM – IV عبارتند از الگوی تکراری و رفتار پایدار که شامل نقض حقوق اساسی دیگران شود و نامتناسب با هنجارهای اجتماعی مرحله سنی کودک باشد. خشونت با تخریب عمدی اموال دیگران تقریبا ویژگی مشترک این اختلال است. تقلب و سرقت نیز در این اختلال شایع است (فیدرمن، ۲۰۰۵).

آموزش خانواده: برنامه هایی با هدف راهنمایی و آموزش خانواده ها طی دوران تحول آنها از ابتدای ازدواج تا زمان کهولت والدین (استادان طرح جامع آموزش خانواده۱۳۸۲).

نیم رخ روانشناختی؛ نموداری که ویژگی ها و مشخصات فرایند و محتوای خانواده بر روی آن نمایش داده میشود (سامانی، ۲۰۰۵). |

تعاریف عملیاتی

نیمرخ روانشناختی نموداری که بر اساس تصرات به دست آمده از خرده مقیاس های فرایند و محتوای خانواده پس از تکمیل پرسشنامه ها رسم شده و مشخص میکند که هر خانواده در کدام خرده مقیاس فرایند با محتوای خانواده قوی یا ضعیف است. خرده مقیاس های فرایند عبارتند از:

  1. تصمیم گیری و حل مسئله ۲. مهارت مقابله ٣. مهارت انسجام و احترام ۴. مهارت ارتباطی

۵ باور مذهبی

خرده مقیاس های محتوا عبارتند از :

  1. شغل و تحصیلات ۲. زمان برای با هم بودن ٣. منابع مالی ۴. ظاهر بدنی و منزلت اجتماعی ۵٫ سلامت جسمی و روانی ۶٫ فضای زندگی ۷. تسهیلات تحصیلی

بیش فعال: در این تحقیق کودک بیش فعال عبارتست از کودکانی که که در مرکز اختلال رفتاری با این عنوان تشخیص داده شده و تحت آموزش می باشند.

آموزش خانواده: در این پژوهش آموزش خانواده شامل پکیج آموزشی مدل فراینده محتوا است که توسط اسد منش و سامانی در سال و ۱۳۹۰ تهیه و توسط محقق جهت آموزش خانواده کودکان بیش فعال، تکمیل گردید.

فصل دوم:

الف: مبانی نظری

۱-بیش فعالی و نقص توجه

تصور کنید در محیطی بسیار متغیر جایی که تصاویر و افکار به طور مداوم تغییر می باید زندگی می کنید احساس کنید به آسانی خسته می شوید و حتی قادر نیستید به ذهن خود کمک نمایید تا کارهای موردنیاز را تکمیل کنید. با تور و صداهای بی اهمیت افکارتان از هم گسسته می شود و ذهنتان از فعالیتی به فعالیت دیگر می رود. شاید شما به گونه ای غرق در افکار و تصورات هستید که به سخنان دیگران توجهی نمی کنید. برای بسیاری از مردم این امر چیزی شبیه به اختلال نارسایی توجه بیش فعالی می باشد. این افراد ممکن است قادر به تشستن نباشند نمی توانند تصمیم بگیرند، کارها را تکمیل کنند یا به طور کامل از آنچه که پیرامونشان می گذرد آگاه باشند. در میان خانواده، همکاران و هم کلاسان به نظر می رسد این افراد در گرد بادی از فعالیتهای سازمان یافته زندگی می کنند برخلاف تصور در بعضی از روزها این افراد خوب به نظر می رسند و اغلب دیگران فکر می کنند که این افراد واقعا فادرند رفتارهای خود را کنترل کنند. در نتیجه این اختلال می تواند به ارتباطات افراد دیگر آسیب رسانده و باعث اخلال در زندگی روزانه، مصرف انرژی و کاهش اعتماد به نفس میگردد. اختلال نارسایی توجه بیش فعالی که روزگاری بیش حرکتی با نقص عملکرد خفیف مغز نیز نامیده می شد، یکی از رایج ترین اختلال های ذهنی در بین کودکان می باشد. به طوری که بین ۳ تا ۵ درصد از همه بچه ها با حدود ۲ میلیون کودک آمریکایی را تحت تاثیر قرار داده است. در این میان پسران ۲تا۳ برابر دختران متاثر می شوند، به طور متوسط حداقل یک بچه در هر کلاس در آمریکا به علت این اختلال نیاز به کمک ویژه دارد. اختلال نارسایی توجه بیش فعالی اغلب تا نوجوانی و بزرگسالی ادامه داشته و سیب یک زندگی با رویاهای سرکوب شده و هیجانات دردناک می شود با این وجود جای امیدواری و کمک هست. در دهه اخیر دانشمندان چیزهای بیشتری در مورد این اختلال و چگونگی درمان آن فرا گرفته اند. تنوع درمان ها، درمان های تغییر رفتار و گزینه های تحصیلی قادرند افراد مبتلا به اختلال نارسایی توجه بیش فعالی را در زمینه توجه، اعتماد به نفس و عملکرد کمک نمایند. به علاوه راههای تحقیقاتی جدید برای تشخیص بهتر و درمان وجود دارد(بخشایی و سپری، ۱۳۸۴).تربیت کودک دارای اختلال پیش فعالی کمبود توجه و با هر ناتوانی دیگری گاهی می تواند بسیار سخت و طاقت فرسا باشد. همه ی والدین در هنگام تلاش جهت کمک به فرزندشان دچار خشم ترس، غم و غصه، خستگی و درماندگی می شوند. اختلال بیش فعالی کمبود توجه در اثر محیط آشفته و یا تربیت ضعیف والدین بوجود نمی آید بلکه یک اختلال ارثی است بنابراین والدین نباید نیروی هیجانی محدودشان را صرف سرزنش خود نمایند. اگرچه زندگی با فرزندتان در بعضی مواقع بسیار مشکل به نظر می رسد ولی بخاطر داشته باشید که کودکان دارای اختلال بیش فعالی کمبود توجه می توانند در زندگی موفق شوند و می شوند. شما به عنوان پدر یا مادر کودک دارای اختلال بیش فعالی کمبود توجه داری چگونه می توانید کمک کنید تا محیطی در منزل و مدرسه به وجود آید که در آنجا بخت فرزندتان برای موفقیت افزایش یابد. هر چه زودتر متوجه مشکلات فرزندتان شوید بهتر می توانید از شکست های

مشخصات
  • جنسیت زن
  • وابسته به کلینیک
  • تجارب / مهارت ها
  • دانشگاه دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت
  • رشته تحصیلی روانشناسی تربیتی
  • گواهینامه ها
  • پست های مدیریتی
  • مقطع تحصیلی کارشناسی ارشد
  • کلمات کلیدی سارا جهانی روانشناس، سارا جهانی مشاور، سارا جهانی روان درمانگر، سارا جهانی روانپزشک، سارا جهانی متخصص اعصاب و روان، سارا جهانی روانسنج
تخصص ها
  • روان‌شناسی تربیتی
تصویر
سارا جهانی
روانشناس بالینی و فردی
(3)

E-Teb.com © Copyright 2016 روانشناس یا روانپزشک. تمامی حقوق محفوظ است.

دکتر - مشاوره خانواده - پزشک - مشاوره آنلاین - شماره دکتر